ROZDZIAŁ 2

JAKIE STANOWISKA MIESZCZĄ SIĘ W RAMACH CHRZEŚCIJAŃSKIEJ ORTODOKSJI ?

W tej książce usilnie zachęcam, aby czytelnik raz jeszcze, uważnie, przyjrzał się temu, co Biblia mówi o eschatologii. Zanim jednak będziemy mogli rozpocząć to studium, należy zająć się zagadnieniem, na które wskazuje zawarte w tytule rozdziału pytanie. Wprowadziłem jasne rozróżnienie między ortodoksyjnym rdzeniem nauki o rzeczach ostatecznych a takimi ujęciami proroctwa, które w żadnym sensie nie mogą zostać uznane za chrześcijańskie.

W ramach szeroko rozumianej chrześcijańskiej ortodoksji mieszczą się cztery stanowiska. Określając te cztery stanowiska mianem opcji w ramach chrześcijańskiej ortodoksji, nie mam oczywiście na myśli, że są one w równym stopniu biblijne czy zgodne z wyznaniami wiary. Każdy błąd jest poważny, nawet różnice zdań pomiędzy ortodoksyjnymi chrześcijanami. Niniejsza książka ma na celu pomóc w dokonaniu wyboru pomiędzy tymi ogólnie, choć ortodoksyjnymi, choć nie w równym stopniu biblijnymi, opcjami. Jakie zatem są te stanowiska i na czym polegają różnice?

WYJAŚNIENIE STANOWISK

Pogląd dotyczący proroctw, który cieszy się dziś szeroką popularnością, nazywany jest dyspensacjonalizmem, albo pełniej: dyspensacjonalnym premilenaryzmem. Stanowi to pierwszą z opcji mieszczących się w granicach ortodoksji.

______________________________________________________________

(wykres)

DYSPENSACJONALNY PREMILERANYZM

Pierwszy prostokąt tło białe: Powrót przed uciskiem & tajemnica

Drugi prostokąt tło czarne: Chrystus objawiony w chwale

od lewej;

pierwszy okrąg: Prawo

drugi okrąg: Wiek łaski, nawiasy, wiek kościoła

prostokąt tło szare: Wielki Ucisk

wieloramienna gwiazda: 1000 lat

Czarna strzałka od lewej:

Izrael jako naród

Tajemnica kościoła z pogan

Izrael jako naród

_________________________________________________________________

Jak sugeruje sama nazwa, dyspensacjonalny premilenaryzm jest jedną z form premilenaryzmu. Według tego poglądu Chrystus ma powrócić przed tysiącletnim królestwem zapowiedzianym w Księdze Objawienia 20:1–10. Termin millennium jest łacińskim terminem oznaczającym tysiąc lat. W rozdziale 20 Księgi Objawienia, tysiąc lat to czas, w którym Chrystus króluje, a szatan pozostaje związany.

Premilenaryści rozumieją ten czas tysiąca lat jako osobiste i fizyczne panowanie Chrystusa na ziemi po Jego powrocie, które ma trwać dosłownie tysiąc lat. Dyspensacjonalny premilenializm jest odmianą premilenaryzmu, która kładzie nacisk na podział historii według różnych dyspensacji. Oczywiście wszyscy chrześcijanie, niezależnie od swoich przekonań eschatologicznych, w pewnym sensie uznają to za prawdę. Próbując w związku z tym określić dyspensacjonalizm bardziej precyzyjnie, należy powiedzieć, iż jest to pogląd, według którego Bóg realizuje swoje cele na różny sposób w różnych dyspensacjach. Jak ukazuje powyższy schemat, Bóg zamiennie realizuje swój plan, z jednej strony wobec narodu żydowskiego, a z drugiej wobec pogan i kościoła.

Teoria sekretnego pochwycenia kościoła, dotycząca powtórnego przyjścia Chrystusa, jest ściśle związana i de facto została skonstruowana w oparciu o dyspensacjonalny schemat historii. Teoria ta, niezwykle spopularyzowana dzięki specjalnym efektom we współczesnych filmach, przedstawia powrót Chrystusa, który będzie miał miejsce w dwóch etapach. Pierwszy z nich będzie sekretny i wówczas, przed wielkim uciskiem, ze świata zabrany zostanie kościół. Drugi będzie chwalebny i położy kres panowaniu antychrysta oraz zapoczątkuje tysiącletnie królowanie Chrystusa wraz z narodem żydowskim nad światem.

Należy podkreślić, iż unikatową i wyróżniającą cechą dyspensacjonalizmu jest konsekwentne trzymanie się różnicy pomiędzy Izraelem a kościołem. Ten pogląd nosi nazwę rozróżnienia kościoła i Izraela. Ta pozycja najbardziej odróżnia dyspensacjonalny premilenaryzm od kolejnego stanowiska, które bywa określane mianem premilenaryzmu historycznego lub premilenaryzmu przymierza.

HISTORYCZNY PREMILLENARYZM

__________________________________________

wykres

pierwszy prostokąt tło białe: Pierwsze oczekiwanie Chrystusa i zmartwychwstanie

drugi prostokąt tło czarne: Drugie oczekiwanie Chrystusa w chwale

pierwszy okrąg: Stare Przymierze

drugi okrąg: Wiek ewangelii

gwiazda: 1000 lat

Strzałka od lewej:

Stary Izrael

Nowy Izrael = kościół

Nowy Izrael = kościół

_________________________________________________

Ten pogląd, podobnie jak dyspensacjonalizm, utrzymuje premilenijne spojrzenie na powrót Chrystusa. Premilenaryzm, jak już wspomniałem, zachowuje perspektywę, według której Chrystus powróci przed tysiącletnim królestwem zapowiedzianym w Księdze Objawienia 20:1–10.

Określenie „premilenaryzm historyczny” odnosi się tego poglądu, jako obecnego we wczesnej historii Kościoła. Zawiera ona dorozumianą tezę, że dispensacjonalizmu nie należy utożsamiać z premilenializmem występującym w pierwszych wiekach historii Kościoła. Twierdzenie to zostanie poddane analizie w dalszej części niniejszej publikacji

Pogląd ten bywa również nazywany premilenaryzmem przymierza. Nazwa ta wiąże tę formę premilenializmu z teologią przymierza. Podkreśla ona, że ten rodzaj premilenaryzmu nie oddziela Izraela od kościoła w taki sposób, w jaki czyni to dyspensacjonalizm, a raczej postrzega kościół jako nowy Izrael Boży i odrzuca dyspensacjonalne rozróżnienie kościoła i Izraela. W następstwie odrzucenia tego rozróżnienia, ta forma premilenaryzmu odrzuca również teorię sekretnego pochwycenia, skonstruowaną w oparciu właśnie o to rozróżnienie.[1] Proszę zwrócić uwagę, na umieszczoną poniżej, tabelę różnic.

HISTORYCZNY I DYSPENSACJONALNY PREMILENARYZM

TABELA RÓŻNIC

Górny czarne pole od lewej:

Historyczny premilenaryzm

Dyspensacjonalny premilenaryzm

Od lewej na szarych polach:

góra: Kościół i Izrael

dół: Powtórne przyjście

Pierwsze białe pola od lewej: góra – kościół jest prawdziwym i nowym Izraelem, dół – Jeden powrót po ucisku

Ostatnie białe pola: góra – kościół nie jest tym samym co Izrael, dół – dwuetapowy powrót z sekretnym pochwyceniem przed uciskiem

_____________________________________________

AMILENARYZM

Wykres:

Pierwszy prostokąt białe tło: Zmartwychwstanie Chrystusa

drugi prostokąt czarne tło: Powrót Chrystusa

Strzałka od lewej: Stare Przymierze, Wiek ewangelii = Tysiącletnie królestwo, Stan wieczny

Amilenaryzm dosłownie oznacza brak milenaryzmu. W pewnym sensie nazwa jest trafna, w innym zaś nie. Jest trafna o tyle, że milenium bywało zazwyczaj definiowane jako, poprzedzający stan wieczny, wielki złoty wiek materialnego błogosławieństwa na ziemi, w którym zło zostaje stłumione, a sprawiedliwość triumfuje. W tym sensie, rzeczywiście amilenaryzm nie uznaje żadnego tego typu milenium. Amilenaryści są jednak chrześcijanami wierzącymi w autorytet Pisma Świętego i wierzą, że to co zostało zapisane w Księdze Objawienia 20:1–10 jest Bożą prawdą objawioną. W związku z tym wierzą w milenium opisane w Księdze Objawienia 20 i wiążą ten okres z czasem Ewangelii lub inaczej wiekiem Kościoła, pomiędzy pierwszym a drugim przyjściem Chrystusa. Nauczają, że Chrystus powróci po tym, jak milenium się dopełni. Podczas Jego powrotu nastąpi sąd powszechny i powszechne zmartwychwstanie, po czym rozpocznie się stan wieczny.

POSTMILENARYZM

wykres:

Pierwszy prostokąt tło białe: Zmartwychwstanie Chrystusa

drugi prostokąt tło czarne: Powrót Chrystusa

Strzałka od lewej: Stare Przymierze; Prześladowanie, upokorzenie (strzałka biała) wywyższenie (egzaltacja), tysiącletnie królestwo; stan wieczny

wykropkowany łuk: Wiek kościoła

Postmilenaryzm, jak sama nazwa wskazuje, naucza, że Chrystus powróci po milenium. Post to łaciński przyimek oznaczający po. W przeciwieństwie do amilenaryzmu, postmilenaryzm wyznaje wiarę w wielki, złoty wiek duchowego i materialnego błogosławieństwa na ziemi, który poprzedzi stan wieczny. W przeciwieństwie do premilenializmu, nurt ten zakłada, że ten wielki »złoty wiek« zostanie urzeczywistniony za pomocą środków duchowych jeszcze przed powrotem Chrystusa.  

PORÓWNANIE STANOWISK

Oto cztery stanowiska eschatologiczne, które przez chrześcijan były wyznawane w historii, jak i są wyznawane obecnie. Te milenarne ujęcia można klasyfikować na różne sposoby. Jednym z nich jest różnica w postrzeganiu relacji między powrotem Chrystusa a milenium. Warto zauważyć, że w tym wąskim znaczeniu amilenaryzm można w pewnym sensie uznać za postmilenarny.

_________________________________________

Tabela 1:

– czarny pasek od lewej: premilenarystyczne, postmilenarystyczne

– pola białe od lewej: (1)dyspensacjonalizm, historyczny premilenaryzm (2) amilenaryzm, postmilenaryzm

_____________________________________

Można je również klasyfikować ze względu na relację pomiędzy powrotem Chrystusa a przyszłym wielkim uciskiem.

__________________________________

tabela 2:

– czarny pasek: przeduciskowe, pouciskowe

– białe tło od lewej: (1) dyspensacjonalizm (2) historyczny premilenaryzm, amilenaryzm, postmilenaryzm

______________________________________________

Poglądy te mogą być klasyfikowane ze względu na ich spojrzenie na relacje pomiędzy kościołem a Izraelem.

_______________________________________________

tabela 3:

– czarne tło: dispensacjonalne „kościół to nie to samo co Izrael”, historyczne „kościół jest nowym Izraelem

– białe tło od lewej: (1) dyspensacjonalizm (2) historyczny premilenaryzm, amilenaryzm, postmilenaryzm

______________________________________________

Wreszcie, poglądy te można kategoryzować ze względu na ich rozumienie przyszłego milenium, które ma nastąpić przed stanem wiecznym. Milenaryzm bywa również nazywany chiliazmem.

________________________________________________

tabela 4:

– czarne tło: chiliastyczne lub milenarystyczne, antychiliastyczne

– białe tło: (1) dispensacjonalizm, historyczny premilenaryzm, postmilenaryzm (2) amilenaryzm

___________________________________________________

Ten krótki przegląd pokazuje, że dyspensacjonalizm nie jest jedynym stanowiskiem ewangelikalnych chrześcijan. Przekonanie, że jeśli popularny dzisiaj pogląd jest błędny, oznacza, że cały chrześcijański kościół musiał się mylić, opiera się na błędnym założeniu. Wszystkie wyżej omówione stanowiska są obecnie wyznawane przez chrześcijan ewangelikalnych.

Każdy z przedstawionych powyżej poglądów, z wyjątkiem dyspensacjonalizmu, był szeroko rozpowszechniony wśród chrześcijan w minionych wiekach historii Kościoła. Owszem, dyspensacjonalizm jest dziś bardzo wpływowy, lecz każde z pozostałych stanowisk miało swój czas w dziejach Kościoła. Historyczny premilenaryzm był dość znaczącym poglądem przez pewien okres we wczesnym kościele. Odgrywał także przez jakiś czas istotną rolę w XIX wieku. Amilenaryzm dominował w Kościele od czasów Augustyna (zmarłego w 430 r.) aż do XVI wieku oraz w początkowym okresie Reformacji. Augustyn, Luter i Kalwin byli amilenarystami. Postmilenaryzm był szeroko rozpowszechniony w XVII i XVIII wieku wśród niektórych wielkich ewangelikalnych teologów tamtych czasów, jak choćby Jonathan Edwards. Do czego zdążam? Między innymi do tego, że dyspensacjonalny premilenaryzm nie jest jedyną chrześcijańską opcją. Stwierdzenie, że dyspensacjonalizm jest błędny, nie oznacza, że chrześcijaństwo myli się co do zasadniczych prawd nauki o rzeczach ostatecznych. Istnieją inne chrześcijańskie alternatywy.

Każdy z omówionych powyżej poglądów, z wyjątkiem dispensacjonalizmu, był powszechnie wyznawany przez chrześcijan w minionych stuleciach istnienia Kościoła. Co prawda dispensacjonalizm dominuje w naszych czasach, lecz każdy z pozostałych poglądów miał w historii Kościoła swój złoty wiek. Historyczny premilenializm był bardzo popularny przez pewien okres w Kościele wczesnochrześcijańskim; cieszył się również znacznym uznaniem w XIX wieku. Amilenaryzm dominował w Kościele od czasów Augustyna (zmarłego w 430 roku) do wieku XVI i wczesny okres Reformacji. Zarówno Augustyn, jak i Luter oraz Kalwin byli amilenarystami. Z kolei postmilenaryzm był szeroko wyznawany w XVII i XVIII wieku przez niektórych wielkich ewangelikalnych teologów tamtej epoki, jak choćby Jonathan Edwards. Do czego zmierzam? Między innymi do tego, że dispensacjonalny premilenaryzm nie jest jedyną chrześcijańską alternatywą, a stwierdzenie, iż dispensacjonalizm jest błędny, nie oznacza, że chrześcijaństwo myli się co do kluczowych prawd doktryny o rzeczach ostatecznych. Istnieją inne chrześcijańskie alternatywy.

---

[1]W trosce o precyzję należy stwierdzić, że istnieją osoby, które określają się mianem dyspensacjonalistów, a jednak nie zgadzają się z teorią sekretnego pochwycenia kościoła. Nie istnieją historyczni premilenaryści, którzy trzymaliby się teorii sekretnego pochwycenia, z tego względu, że nie czynią rozróżnienia kościoła i Izraela, co jest dla niej fundamentalne, a przynajmniej, ja takich nie znam. Uważam, jak to pokazuje wykres, że charakterystycznym poglądem dyspensacjonalizmu jest właśnie teoria sekretnego pochwycenia pochwycenia Kościoła.